شهريور سالروز خاموشي شهريار و روز ملي شعر و ادب فارسي، تداعي‌كننده خاطره اين شاعر عاشق پيشه و طنين دوباره حيدربابا در كوههاي آذربايجان و دل عاشقان وارسته است.

سيد محمد حسين بهجت تبريزي از عزلسرايان معاصر، در سال ‪ ۱۲۸۵هجري شمسي در روستاي زيباي خوشكناب آذربايجان در خانواده‌اي متدين ، كريم الطبع واهل فضل پا بر عرصه وجود نهاد.

شهريار كه دوران كودكي خود را در ميان روستائيان صميمي و خونگرم خوشكناب در كناركوه افسونگر حيدر بابا گذرانده بود، نخستين شعر خويش را در چهار سالگي به زبان تركي آذربايجاني سرود . بي‌شك سرايش اين شعر كودكانه ، گواه نبوغ و قريحه شگفت انگيز او بود.

شهريار شرح حال دوران كودكي خود را در اشعار آذربايجانيش بسيار زيبا، تاثير گذار و روان به تصوير كشيده است.

طبع تواناي شهريارتوانست در ابتداي دهه سي شمسي و در دوران ميانسالي اثر بديع و عظيم حيدربابايه سلام را به زبان مادريش بيافريند.

هنگامي كه شهريار به تبريز آمد مفتون اين شهر جذاب و تاريخ ساز و اديب پرور شد. دوران تحصيلات اوليه خود را در مدارس متحده ، فيوضات و متوسطه تبريز گذراند و با قرائت و كتابت السنه تركي ، فارسي و عربي آشنا شد.

شهريار بعدا به تهران آمد و در دارالفنون تهران درس خوانده و تا كلاس آخر مدرسه طب تحصيل كرد و در چند مريض خانه هم مدارج اكسترني و انترني را گذراند ولي درسال آخر به علل عشقي و ناراحتي خيال و پيش آمدهاي ديگر از ادامه تحصيل محروم شد و با وجود مجاهدتهايي كه بعدا توسط دوستانش به منظور تعقيب و تكميل اين يك سال تحصيل شد، شهريار رغ بتي نشان نداد و ناچار شد كه وارد خدمت دولتي بشود؟ چند سالي در اداره ثبت اسناد نيشابور و مشهد خدمت كرد و در سال ‪ ۱۳۱۵به بانك  کشاورزي تهران داخل شد .

دكتر غلامحسين عمراني

سخن مشهور آن است كه شهريار حتي در كودكي شاعر بود و گفته‌اند برخي شاعران از همان طفوليت، شاعر به دنيا مي‌آيند. نكته ديگر اين‌كه شاعر تبريزي با لهجه آذري يك شاعر دوران‌ساز و جريان‌ساز بوده است.

زندگي اين شاعر فراز و نشيب‌هايي دارد كه او را به تاريخ معاصر كشورمان در صدر مشروطيت متصل مي‌گرداند. شهريار شاعري بود تحصيلكرده كه پس از پايان تحصيلات در مدرسه دارالفنون در رشته پزشكي پذيرفته شد و به مدرسه عالي طب رفت تا پزشك شود، اما يك‌سال پيش از دريافت درجه دكتري در رشته پزشكي به سبب عشق نافرجامي دست از ادامه تحصيل كشيد و به خراسان رفت و طبيب دل خويش شد.

وي پس از سال‌ها اقامت در خراسان به تهران بازگشت و ميل شديد بازگشت به كودكي و هواي زادگاه (در سال 1332 ش)‌ سرانجام او را به تبريز بازگرداند و تا آخر عمر در انزواي دل خويش، زندگي را به پايان رساند؛ اما شعرش در صفحه روزگار ماند و نام و يادش همانند روح زلال و نابش جاودانه شد.

سالمرگ او را در تقويم تاريخ روزگارمان به سال 1367 ش نوشته‌اند و اين واقعه را در 27 شهريور همان سال به عنوان روز بزرگداشت شهريار ثبت كردند و از آن پس، روز 27 شهريور هر سال روز شعر و ادب ناميده شد.

با ورود به هزاره دوم شعر فارسي در اين عصر و اين دهه، شهريار، شاعري هزار و صدساله شده است. حال بايد پرسيد راز ماندگاري شهريار در شعر هزار و صدساله معاصر چه بوده است؟ در مورد پرسش اخير، راه خطا نپيموده‌ايم اگر تاريخ و انتخاب مردم را ملاك گزينش درست تلقي كنيم.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

رضا اسماعيلي_ شاعر_ يكي از ويژگي‌هاي شعر شهريار را سادگي و صميميت مي‌داند و معتقد است وي سعي كرده مردم را با غزل آشنا و پيوندشان را محكم‌تر كند. بر همين اساس زباني ساده را در غزل‌هايش وارد كرده است./

 رضا اسماعيلي در گفت‌و‌گو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، درباره ويژگي‌هاي شعر شهرياراظهار داشت: مهم‌ترين ويژگي شخصيتي شهريار كه توانست در شعرش تجلي يابد عشق بود. شهريار فرزند عشق بوده و عشق، شعر او را پرآوازه كرده است. سيماي عشق در آثار او سيمايي معصوم و نجيبانه و چون اكسيري است كه از مس وجود آدمي طلا مي‌سازد. تجلي عشق در اشعار او هم زميني و هم آسماني است؛ چراكه شهريار اعتقاد دارد عشق مجازي مقدمه‌اي براي عشق الهي به حساب مي‌آيد. عشق در نگاه او از هر جنسي كه باشد زيباست و موجب وارستگي و آزادي مي‌شود.
وي درباره زبان ساده و صميمي غزل‌هاي شهريار يادآور شد: سهل و ممتنع بودن زبان شعري سعدي به خوبي در شعر شهريار نيز ديده مي‌شود.
اسماعيلي از نوآوري به عنوان ديگر ويژگي شعر شهريار ياد كرد و اظهار داشت: استقبال از نوآوري بارها در شعر او ديده شده و مخالفتي با نوآوري ابراز نكرده است؛ چراكه شهريار نسبت به شعر سنتي تعصب نابه‌جا‌ نداشته و از شعر نيمايي استقبال كرده و در غزل از نوآوري‌هاي شعر نيمايي بهره گرفته است.
وي بر استفاده شهريار از واژگان مردمي در شعرش تاكيد كرد و توضيح داد: تمام تلاش شهريار نزديك كردن مردم با غزل بود، بنابراين در غزل‌هايش از واژگاني استفاده كرده كه نزديك به واژگان مردم كوچه و بازار و دليل مواجهه بهتر افراد با شعر او نيز همين است. شهريار توانست بر قلب‌ها حكومت كند و خودش نيز از جايگاهي كه در ميان مردم داشت به خوبي آگاه بود.
اين شاعر در پايان به تاثيرپذيري شعر شهريار از حافظ اشاره كرد و گفت: جنس تاثيرپذيري شهريار از حافظ مقلدانه نيست؛ بلكه خلاقانه و مبتكرانه است. بدان معني كه شهريار هميشه خود را شاگرد مكتب حافظ مي‌دانسته اما سعي كرده با نوآوري در زبان و بيان غزل خود را رنگ و بويي ديگر بخشد.
 فردا جمعه 27 شهريور روز در‌گذشت سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار و روز ملي شعر و ادب فارسي است.

http://www.ibna.ir

مراسم بزرگداشت محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار دوشنبه(۱۳ مهر) توسط موسسه خانه کتاب برگزار می‌شود

 به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)،هنوز زمان و مکان دقیق برگزاری این مراسم مشخص نشده اما موسسه خانه کتاب مقدمات برگزاری این مراسم را آغاز کرده است.
پیش از این قرار بود این مراسم ۲۵ شهريور برگزار می‌شود که به دلیل همزمانی با ماه مبارک رمضان به ماه مهر موکول شد.
سید محمدحسین بهجت تبریزی (۱۲۸۵-۱۳۶۷) متخلص به شهریار شاعر ایرانی اهل آذربایجان بود که به زبان‌های فارسی و ترکی آذربایجانی شعر‌های ماندگاری سروده ‌است.
شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی چون قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی تبحر داشت.

شهريار و موسيقي          

           جواد كريم نژاد

     (فارغ التحصيل رشته موسيقي)

شرح شورانگيز عشق شهريار            درغزل مي پيچد و سيم سه تار

در آسمان شعر و ادب نام شهريار، چون ستاره اي درخشان و پرفروغ  مي درخشد. او شاعري عاشق ،پاكباخته اي صادق و وارسته اي درويش مسلك و پرسوز و ساز بود كه سادگي و صداقت از زندگي و اشعارش هويداست.اشعار دلنشين و روح افزاي اين شاعر سوخته دل با دلهاي لطيف و روح پرور اين خطه پيوندي عميق و ناگسستني دارد، چرا كه وي شاعري بود كه احساس شور را با شعر بيان مي كرد.

زنده ياد استاد شهريار ، شاعري موسيقي دان و موسيقيداني شاعر بود و با يك نگاه جستجوگر در اشعار ايشان مي توان به امر پي برد، غمزه های موسيقائي اوست كه بر شعري مناسب استوار مي گشت و غوغا برمي انگيخت و به عبارتي مي توان گفت از مواردي كه شعر شهريار را در بين شعراي ديگر ممتاز مي سازد همراهي موسيقي با شعر اوست ، بدون شك آشنائي استاد با موسيقي در اشعارش تاثير فراوان داشته و سخن او فرزند اين پيوند و تلفيق ميان شعر و موسيقي است.

در باب موسيقي داني شهريار، جاي هيچ شبهه اي نيست .در شعر و زبان شهريار و در لابلاي اشعار پرنغز و دلنشين او، ريزه كاريهاي موسيقائي يافت مي شود كه گوياي علاقه او به موسيقي و آگاهي او از الحان و نغمه ها و ساختمان آلات موسيقي است. جاي جاي ديوان اشعار وي مملو از واژه ها و اصطلاحات تخصصي موسيقي است و همه اينها از نغمه آگاهي شهريار به موسيقي سخن مي گويند.

به عبارتي ديگر، مي توان گفت كه شهريار ـ آخرين سلطان غزل ـ شاعري موسيقي شناس و خود اهل موسيقي بود كه موسيقي ايراني را ،در حد صاحب نظري دقيق مي شناخت و دستي به ساز و دانگي آواز داشت و به رديف موسيقي ايراني و دستگاهها و گوشه های آن تسلط كامل داشته و همچنين با موسيقي دانان بزرگ معاصر محشور و همنشين بوده و با آنان دوستي و مودتي غير از ديگران داشته است.

شهريار و شيوه سخن او

مهرداد اوستا

بي‌ترديد در ميان سخنوران روزگار، از طلوع شعر دري كه با سلطان شاعران، رودكي سمرقندي آغاز مي‌شود تاكنون كمتر شاعري به روزگار خويش به نام و آوازه‌اي همچون شهريار دست يافته است.

تحقيق در احوال و آثار شاعران بزرگ به روشني اين معني را نشان مي‌دهد كه هنر‌ناشناسي و عدم آگاهي زمانه به اصالت كلام، رقت معاني و قدرت ابداع آنان، نامشام را در پرده‌اي از ابهام، ترديد و گمنامي پنهان كرده است و بسا كه آنان با وجود خلاقيت‌اي شگفت‌انگيزي كه در آثارشان، همچون مثل سائر به تمثيل آمده است، كمتر تحسيني و آفريني از زبان كسي به همة عمر شنيده باشند و بسا شاعر كه بدين قول دل شادمانه كرده است كه:

خوشا حالت خوب مرد سخن                    كه مرگش به از زندگاني بود

درين ميان به گواهي تذكرة حال و نقد آثار شاعران بزرگ، اگر بخت با استادي سخنور يار مي‌آمده است و ممدوحي كريم و سخن‌دان، وي را در كنف حمايت و ذيل عاطفت به ياري برمي‌خاسته است، از جمله نوادر بوده است چه آنچه، پادشاهان به غرور سلطنت و خوشامدگوئي چاپلوسان بي‌هنر و سخن‌ناشناس، انديشه‌هايي محدودتر از آن داشته‌اند كه به لطف كلام و وسعت معني در آثار خداوندان سخن راه يافته باشند و در اين پرده كه خاصه اهل درد است بار پيدا كرده باشند و هرگاه پادشاهاني يا اميراني همچون برخي از اميران ساماني، غزنوي، سلجوقي و بجز اينان را اقبالي به هنر و تحقيق و دانش بوده است، بيشتر به بركت وجود وزيران خردمند و مصاحبان دانشوري بوده كه توانسته‌اند با صلات و نواخت، دانشمند و يا شاعراني را به آوازة بلند برسانند. همچنانكه رودكي به پرورش خواجه ابولفضل بلعمي، موخ، مفسر و محقق نام‌آور عصر سامانيان به قامي كه شايسته ان بود برسيد؛ هر چند از اين شاعر بزرگ، و شاعراني همچون شهيد بلخي، بوشكور، لبيبي، كسائي، مرادي، مصعبي و بوطاهر خسرواني به سبب تعصب دست نشاندگان خلفاي عباسي بجز ابياتي چند بر جاي نمانده است.

محمد حقوقي

بر اهل ادب پوشيده نيست كه غزل از دوران سعدي و حافظ به اين طرف، معمول‌ترين و محبوب‌ترين نوع شعر بوده است و جز شاعران شيوة هندي كه به غزلي با حال و هواي ديگر دست يافتند و جايبحث آن در اينجا نيست، مي‌توان به جرأت گفت كه از قرن هفتم تا دورة معاصر هيچ غزلسرايي ظهور نكرده است كه بتوان در صميميت عاطفه و احساس او ترديد نكرد و او را از بار تأثير غزل سعدي و حافظ مبرّا دانست.

چنين استكه گذشته از غزلهاي استثنائي مشهور، مانند غزل «كي رفته‌اي زدل كه تمنا كنم ترا» از فروغي بسطامي، يا غزل «طاعت از دست نيايد گنهي بايد كرد» از نشاط اصفهاني، يا غزل «غمت در نهانخانة دل نشيند» ازطبيب اصفهاني، يا غزل «چون نور كه از مهر جدا هست و جدا نيست» از عبرت نائيني، در مجموع كار هيچ شاعري را نمي‌توان پذيرفت.

  مهدي اخوان ثالث

اوايل تابستان 51 بود كه از طرف استاد شهريار شاعر معروف از مهدي اخوان ثالث دعوت شد تا در شبهاي شعري كه از سوي انجمن شهريار در تبريز برگزار مي‌شود، شركت كند. بليط رفت و برگشت هواپيما هم ضميمه‌ي دعوتنامه ارسال شد. آن زنده‌ياد از اين دعوت استقبال كرد و تصميم گرفت به وقت و به موقع، به گفتة خود (به هنگام جاي موعود و ميقات» حاضر باشد وتصميم بر اين گرفت، علاوه بر شعرخواني، رساله‌اي را هم كه در باب «تعريب و تفريس» فراهم آورده بود در آن محفل ارائه كند. در بين (؟) رساله از سرنوشت واژه‌هايي كه از عربي به فارسي و برعكس از فارسي به عربي وارد شده‌اند به تفصيل سخن به ميان آمده و تمامي آن بر روي ورق‌هاي ريز و درشت متعدد، از روي بياض پاكت سيگار گرفته تا برگ‌هاي تقويم روميزي، يادداشت شده بود. طبق معمول قرار شد كار ثبت و به سامان آوردن آن اوراق پراكنده را من به پايان آورم كه همه‌ي آنها را در عرض دو سه شب به خطي خوانا در دفتري گرد آورم و فكر مي‌كنم در حال حاضر در كتابخانه‌ي آن زنده‌ياد موجود باشد.

قرار شد در صورت خستگي و اين رساله را از سوي او در آن كنگره بخوانم. چون از من خواسته بود به همراهش به تبريز بروم. ضمناُّ قرار شد [د]و سه روزي مانده به سفر به اتفاق سري به بازار كويتي‌هاي آبادان بزنيم تا هديه‌اي در خور براي شهريار بخرد و به ارمغان برد. عصر يكي از همان روزها ماشين اداره‌ي تلويزيون را براي آوردن آن عزيز به اداره، به خانه‌اش فرستاديم.

دكترغلامحسين يوسفي

ترجومه : عليرضا ذيحق

" شهريار " ين شعر لريندن ترتيب وئريلميش بالاجا بير مجموعه ، 1308 – نجي گونش ايلينده ، ايلك دفعه اولاراق جيبي قطعينده چاپ اولدو و چوخ چكمه دن اونون ايكينجي چاپي 1314 – نجي ايلده  يئني دن ياييلدي.

بو مجموعه ده شهريارين " كؤينه يين قوخوسو  ،  بير گئجه "قمر " له  ، منيم شهريار ليقيم ، يانيب ياخيلماق ، شاعيرانه مسافرت " و بير سيرا بئله نكي گؤزل وآخيجي شعر لري وار ايدي و استاد ملك اشعراء بهار ، ديوانا يازديقي قيسا جا مقدمه ده ، شهرياري ائله بير جوان تانيتديرير كي " دولغون استعداد و يوكسك قريحه سي " واردير و " سئويملي يئني بير سبك " ايله "چوخ ياخشي و عالي گله جه گي "  اولا جاق دير.

بو ايل لرده شهريار " طب " فاكولته سينده دانيشجو اولوب گنج ليك ايل لريني كئچير تسه ده ، اونون شعري اؤز تأثير قووه سي له بؤيوك ادبياتچي لارين نظريني جلب ائديري. ايل لر اؤتوري و بالا – بالا "شهريار" تخلصي اونون حقيقي آدي سيد محمد حسين بهجت تبريزي ني بوسبوتون اؤز تأثير دايره سينه آليب شهريارين شعري و آدي ديل لر ازبري اولور. اونون چوخ جيلد لي و حجم لي ديواني ، نئچه يوللار چاپ اولار كن عؤمرونون سونونا جان ( 1285- 1387) چوخ آدلي و آد سان صاحيبي ايدي.

مفتون اميني

... مرحوم شهريار از نظر قدرت تخيل بخصوص خيالپردازي رمانتيك و نيز از نظر وسعت احاطه بر مقدار زيادي لغات و عبارات مستعمل فارسي نه تنها در بين شاعران كلاسيك امروز بلكه در ميان گذشتگان هم انصافاُّ بلانظير و ممتاز است. وجه امتياز ديگر شهريار اين است كه ايشان به عنوان نخستين شاعر سنتي معروف و محبوب ايران، تحول انقلابي در شعر امروز را كه به سالاري و هنرداري نيما يوشيج بود، اگر چه در دايرة محدودي پذيرفته‌اند، اما همين پذيرش در مدار بسته كه همراه با سرودن  اشعاري از قبيل «اي واي مادرم» و «پيام به انشتين» و «نقاش» و غير هم بوده در پيشبرد كار تحول بسيار مؤثر افتاده چنانكه مي‌توان گفت اگر ايشان فداكاري و پيشقدمي نمي‌نمودند بسياري از اساتيد رسمي و اسمي ديگر جرأت پا گذاشتن در اين دايرة آتشين كه از قضا براي همه گلستان خيال نگشته، نداشته‌اند.

دكتر غلامحسين يوسفي

سال 1308 شمسي بود كه مجموعة كوچكي از شعرهاي شهريار به قطع بغلي در تهران به چاپ رسيد و ديري نگذشت كه به سال 1314 ش. چاپ دوم آن انتشار يافت. دراين دفتر برخي از شعرهاي شيواي شهريار نظير «بوي پيرهن»، «يك شب با قمر»؛ « شهرياري من»، «سوز و ساز»، «مسافرت شاعرانه» و امثال آن درج بود و استاد ملك‌الشعراء بهار، در مقدّمة كوتاه خويش بر ديوان، شهريار را جواني معرّفي كرده بود «با ذوق سرشار و قريحت بلند» كه «در هر غزل به معاني تازه‌اي پي برده و تركيبات شيريني فراهم آورده است»، «شيوه‌اش نو و مرغوب» است و «آينده‌اي بهتر و عالي‌تر» در پيش دارد. در اين سالها شهريار دانشجوي طب بود و دوران جواني را مي‌گذرانيد اما در عين حال شعرش نظر بزرگان ادب را به خود جلب مي‌كرد. سالها گذشت و به تدريج تخلّص «شهريار» نام حقيقي او، سيد محمدحسين بهجت تبريزي، را يكسره تحت‌الشعاع قرار داد و نام شهريار بلند آوازه شد. مجلّدات متعدّد ديوانش بارها به طبع رسيد و تا پايان عمر (1285 ـ 1367) از شهرت بسيار برخوردار بود.

شهريار بي‌گمان در شاعري استعدادي درخشان داشت. در سراسر اشعار وي روحي حسّاس و شاعرانه موج مي‌زند كه بر بال تخيّلي پوينده و آفريننده در پروازست و شعر او در هر زمينه كه باشد از اين خصيصه بهره‌ورست. به تجدّد و نوآوري گرايش محسوس دارد. شعرهايي كه براي نيما و به ياداو سروده و دگرگونيهايي كه در برخي از اشعار خود در قالب و طرز تعبير و زبان شعر به خرج داده، حتّي تفاوت صور خيال و برداشتها در قالب سنّتي و بسياري جلوه‌هاي ديگر حاكي از طبع آزماييها در اين زمينه و تجربه‌هاي متعدّد اوست. با همه انس با شعر استادان پيشين بخصوص سعدي و حافظ، آزاديي كه وي در زبان شعر براي خود قائل شده و هر نوع كلمه و تركيب از زبان گفتار را در شعر به كار برده حاكي از آن است كه به اسلوب پيشينيان پابند نمانده و خواسته است از همة امكانات و تواناييهاي زبان بهره جويد تا بتواند به آساني و رواني آنچه را در ضمير دارد به قلم بياورد. اين نوع آزادي بي‌حدّ و حصر در زبان و واژگان شعر و آوردن هر نوع مضمون موجب آمده كه بسياري الفاظ و تركيبات و مضامين پيش پا افتاده و ناهموار در شعر او راهيابد و گاه ناهماهنگيي در بافت سخن پديد آورد كه به حق مورد ايراد سخن سنجان واقع شده است.

دكتر عباسعلي رضائي

 سال 1336 بود و من در كتابخانة ملي تبريز كار مي‌كردم. همان كتابخانه‌اي كه الان ساختمان آن تخريب شده و زمينش به صورت بخشي از مصلي درآمده و نيز كتابهاي آن به ساختماني در محوطة باغ گلستان تبريز انتقال يافته است. آن سالها مردم تبريز پول جمع كرده بودند و براي شهر خودشان كتابخانه‌اي بنا كرده بودند تا مركز فعاليت‌هاي فرهنگي بشود والحق هم كتابخانة ملي جاي بسيار مناسبي شده بود و علاقمندان به كتاب و مطالعه در آن محل جمع مي‌شدند و مي‌خواندند و مي‌آموختند. بعدها افرادي از همان كتابخونها خودشان نويسنده و اديب و محقق شدند و آثار ارزنده‌اي پديد آوردند. ياد همه‌شان بخير.

بلي، روزي در اوايل پائيز همان سال درِ كتابخانه را صبح باز كردم و طبق معمول مشغول مرتب كردن كتابها در قفسه‌هاي مخزن كتاب بودم كه شنيدم درِ اطاق مجاور مخزن را مي‌زنند. رفتم و در را باز كردم و ديدم مرد سپيد موئي با جامه داني كوچك در دست وارد شد و از من پرسيد: «آيا منزل شهريار را مي‌شناسيد؟»

مهدي برهاني

شهريار در شمار شايسته‌ترين شعرايي است كه در زمينة انواع شيوه‌ها و قالبهاي شعري تجربه‌هاي غالباُّ موفق داشته و همه را نيز با بي‌پروايي به دست انتشار سپرده است. اما شهرت شهريار بيشتر به خاطر غزليات غنائي اوست كه پيرامون اين نحلة شعرش، كم و بيش، اظهار نظرهائي شده است و ما در اينجا، به همين روي، به مثنوي‌هاي شاعر مي‌پردازيم. و آنهم نه به همة آنها، كه فرصتي بيش از اين مي‌خواهد.

مثنوي‌هاي شهريار هر چند بخش وسيع و مهمّي از مجموعة فعاليتهاي ادبي او را در برنمي‌گيرد. با اينهمه، براي بحث و بررسي فرصت‌هاي فراواني را فراهم كرده است.

اصولاُّ مثنوي قالبي است كه دست و بال شاعر را در انعكاس انديشه‌اش باز مي‌گذارد به همين روي مجموعه‌هاي بزرگ داستاني و حماسي كه نياز به طرح مسائل گوناگون دارد در قالب مثنوي ريخته شده است. و با آنكه شهريار عمدهُّ شاعري غزلسرا بوده، با اينهمه او را در مثنويهايش مي‌توانيم، عريان‌تر و ناب‌تر ببينيم. افزون بر اين، با نگرش به يكي دو مثنوي، مي‌توان بيشتر ويژگيهاي سبك و روش هر شاعر را نشان داد، و مشت را نمونة خروار دانست. به عكس ساير صنوف شعر، كه براي درك روش شاعر، بايد كل آثار او را مورد بررسي قرار داد، تا اخذ و اقتباس، تأثيرپذيري و نيز ابداعات و ابتكارات شاعر روشن شود. در زمينة مثنوي كار آسان‌تر است. با اين نگرش بود كه مثنوي‌هاي شهريار را مورد مطالعه قرار داديم، تا به پاره‌اي از ويژگيهاي سبك شعر او اشاراتي داشته باشيم.

نخستين نكته كه از نگريستن به شعر  اين شاعر جلب نظر مي‌كند، در آميختگي زبان اديبانهبا زبان كوچه و بازار است. به دو بيت زير كه ملايم و اديبانه است بنگريم:

عشق اي همساية آوارگي             عشق اي سرماية بيچارگي

عشق اي زندان تاريك بلا                عشق اي زنجير پاي مبتلا

در اين دو بيت مي‌توان به روشني ديد كه بيان لطيف عاشقانه، روان است و از گويش عادي جدا نيست. شعر صنايع و بدايع عمده‌اي ندارد. اما كلامي گويا، رسا و دلنشين است. از همين حال و هواي اديبانه، شهريار پا به زبان كوچه و بازار مي‌گذارد:

راحت از بار غم دل كن مرا                        يا بكش يكباره يا ول كن مرا

گيج و گول و ابله و خل كرديم                    لات و لوت و آسمان جل كرديم

حميد مصدق

 ساعت 4 صبح روز بيست‌وششم سال شصت‌وهفت شهريار شاعر بزرگ معاصر در تهران در بيمارستان مهر در سن هشتادوسه سالگي درگذشت. جاي آن داشت كه به اين مناسبت صفحاتي چند از مجله به بحث دربارة آثار او اختصاص مي‌يافت. زيرا دربارة شاعري چون شهريار نبايد شتابزده دست به قلم برد. بررسي و نقد آثار او مستلزم دقت و غور فراوان است اما اين نوشته به منزلة نقد و بررسي آثار او مي‌ماند براي وقت ديگر و فرصتي ديگر.

شهريار شاعري است كه عارف و عامي ياد او را گرامي مي‌دارند. كمتر شاعري از چنين موهبتي برخوردار بوده است كه در زمان حياتش به چنين شهرت و محبوبيتي رسيده باشد.

در شعر او چه رمز و رازي نهفته است كه اينگونه شعرش همه‌گير شده و هر گروه و طبقه در هر سن و سالي چنين باشوق  و ذوق شعر او را مي‌خوانند و به خاطر مي‌سپارند؟

هر چند كه دربارة شعر شهريار تاكنون بحث‌هاي فراوان شده است و مقالات زيادي به رشتة تحرير كشيده‌اند اما سخن اصلي دربارة هر شاعر زماني گفته مي‌شود كه آخرين برگ زندگاني او را باد خزاني مرگ با خود برده باشد. از اين رو بايد در انتظار آن باشيم كه به زودي نقدهاي عالمانه‌اي را دربارة آثار او از محققان و نكته‌سنجان سخن پارسي ببينيم و بخوانيم. اينك مي‌خواهيم در اين فرصت كوتاه نگرشي داشته باشيم دربارة اختصاصات شعري او...

اختصاصات شعري شهريار را مي‌توان بدينگونه برشمرد:

ـ شهريار شاعري غزل‌سراست بدون آنك هفقط غزل سروده باشد و بدون آنكه انواع ديگر اشعارش از ارزش كمتري برخوردار باشند. مهمترين ارزش غزل او در ايجاد ارتباط سخت عاطفي با خوانندگان شعر است.  سادگي، شيوة مخصوص او در غزل‌سرائي است و شاعر ساده‌گرايي را گاه تا آنجا مي‌رساند كه بعضي بيتهاي يك غزل او همطراز با ساير بيتهاي بلند شعرش نيستند، اما همين خود خصيصة ديگري از شعر او را آشكار مي‌سازد كه براي عرضة انديشه و احساس خود به زبان ساده از خطر كردن نمي‌هراسد و همين دل به دريا زدن و خطر كردن اوست كه او را در سرودن غزلهاي ساده و دل‌انگيز سرآمد همعصرانش مي‌سازد و غزلش را امتيازي خاص مي‌بخشد تا بدانجا كه مي‌گويد:

يار و همسر نگرفتم كه گرو بود سرم                              تو شدي مادر و ن با همه پيري پسرم

تو جگرگوشه هم از شير بريدي و هنوز                           من بيچاره همان عاشق خونين جگرم

... پدرت گوهر خود را به زر و سيم فروخت                       پدر عشق بسوزد كه درآمد پدرم

شما میتوانید انتقادات و نظرات خود را در رابطه با سایت رسمی استاد شهریار در قسمت ( نظر شما چیست؟ ) اعلام بفرمایید بدیهی است که پیشنهادات نظرات و همچنین انتقادات شما در سایت اعمال خواهد شد و همچنین کسانی که مایل به همکاری با سایت شهریار میباشند نیز در قسمت  نظر شما چیست؟  اعلام نموده و یا با ایمیل مذکور در سایت با ما تماس بگیرند .

 سید یوسف سعیدی

نقش شهريار در تاريخ ادب ايران

مفتون امینی

هنگامي كه از ادبيات ميهني ما ياد مي‌شود گروهي شاعر به ترتيب اهميت: با آثار مخلدي كه از خود باقي گذاشته‌اند پيش نظر مجسم مي‌گردند. در حقيقت روح ادبيات كلاسيك ايران را شاهكارهاي منظوم فارسي تشكيل مي‌دهد و آثار نثري ممتاز ما صرفنظر از رسالات علمي و تاريخي و نظاير آنها يا اغلب به وسيلة شعرا و يا تحت تأثير ايده‌ها و تلفينات آنها نگارش يافته است. بنابراين بحث ادبي ما هميشه بر محور شعر و شاعري‌ست و ما ادبيات قومي و موجوديت ملي خود را مرهون شعراي نامدار خود مي‌باشيم. 

اجمالاُّ تاريخ ادب را مي‌توان به سه دوره تقسيم نمود: دورة قبل از حافظ و دورة بعد از او و دوره‌اي كه  از نيمة اول قرن چهاردهم آغاز گرديده و هم‌اكنون ادامه دارد. دورة قبل از حافظ مورد بحث و محل استفادة ما نيست و اما بعد از حافظ، فرد اكمل شعراي ما، همه مي‌دانيم كه ابتذال و انحطاط ادبي در ايران آغاز شد و سالها گذشت و زمانها سپري گشت و در آسمان سخن ستارة تابناكي ندرخشيد. در حقيقت عامل اين ركود كسي جز خود حافظ نبود، زيرا نفوذ معنوي و جذبة گفتار و حالت بيان او، هنر همة شخصيتهاي بعد از او را تخدير كرده و در تيزاب تقليد فرو برد و مذاب و مستهلك نمود.

شايد آنها كه مي‌گويند عشق و ايمان به هر ايده و هنري مانع تحقيق و دسترسي به هدفهاي دورتر است پر به خطا نرفته‌اند. باري در دنبال مقال اين سخن افزودني است كه در سرتاسر قرن نهم و دهم و نيمة اول قرن يازدهم سخنوري هنرمند و اصيل ظاهر نگشت و اين وضع به جا بود تا شاعر متفكر و مبتكر قرون اخير ميرزا صائب تبريزي پا به عرصة وجود ايجاد نهاد و آثار فراواني با مضامين بديع و رنگين عرضه داشت و مكتب گونه‌اي پديد آورد يا ترويج نمود كه همه بر خصوصيات و وجوه مشخصة آن واقفيم.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

علي دشتي

... چند شب قبل در محفل بزرگي بوديم. «ايران جوان» سي و سومين جشن ساليانة خود را مي‌گرفت. در ضمن برنامة جشن، يكي از خوانندگان معروف تهران را نيز دعوت كرده بودند كه با صداي رسا و حنجرة قادر خود همة حضار را مسحور كرد ولي غزلي كه خواند به نظر من عجيب آمد. يك بيت آن به واسطة تكرار و فرط غرابت به يادم مانده است:

مژه سوزن رفو كن، نخ آن زتار مو كن

كه هنوز وصلة دل (يا پارة دل) دو سه بخيه كار دارد

حضار كه يك عده از نخبة اهالي تهران بودند دست زدند به طوري كه خوانندة محترم مجبور شد دوباره آن شعر را بخواند و دوباره حضار براي او دست زدند.

آيا در ميان مردمي كه شعر به اوج زيبائي خود رسيده است و هيچ ملتي به اين درجه از غناء ادبي نرسيده است، ملتي كه حافظ و سعدي و مولوي و فردوسي و نظامي و فرخي و خيام و مسعود سعد و عطار و ناصر خسرو و منوچهري و صدها شاعر درجه دوم و سوم آنها را دارد؛ ملتي كه در دورة انحطاط ادبي امثال مشتاق، هاتف، نشاط، فروغي پرورانده است و تمام طبقة متوسط جامعه دعوي شعر و ادب دارند و غالباُّ وقتي از خانمي كه دعوي ذوق و ادب دوستي مي‌كند مي‌پرسند كدام شاعر را بيشتر دوست مي‌داريد، حافظ را نشان مي‌دهد و آدم با نظر تمجيد به او نگاه مي‌كند كه زبان جادوگر اين سراينده را فهميده، وسعت فكر و نظر و ظرافت تخيل و استحكام لفظ او را تشخيص داده است در يك همچو جامعه آيا به نظر عجيب نمي‌آيد كه خوانندة ماهري اين شعر را انتخاب كند و حضار را هم منقلب كند؟ شما آن را بر چه حمل مي‌‌كنيد؟

 برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

اقتراح غزل شهريار

عارف قزويني

... ده يازده روز پيش، غزلي در نامة ناهيد به امضاي شهريار شيرازي(عارف گمان مي‌كرد شهريار شيرازي است ) خواندم كه هم حسن مطلع داشت، و هم به قدري خوب ساخته شده كه از خواندن آن كيف كردم. مطلع غزل اين بود:

دوش، آن زلف سيه ريخته ديدم بر دوش                خاطر آشفته‌ام امشب ز پريشاني دوش

و ناهيد آن را به مسابقه گذارده و نوشته بود: به تصديق گويندگان معاصر مانند عارف، بهار، كمالي و وحيد به هر كس كه بهتر آن را ساخت يك ديوان خواجه چاپ خلخالي داده مي‌شود.

من هر چه خيال كردم، ديدم اين غزل را هر كه بخواهد استقبال كند، مخصوصاُّ به واسطة حسن مطلع و دوش به دوش كردن زلف، بعد از كمري شدن و از پاي درآمدن، تازه مشت خود را باز كرده است. براي اينكه دو چيز را ممكن است در اينجا دوش به دوش كرد: اولي زلفي است كه شاعر بدان دست‌درازي كرده است، دومي سبوي باده است. اگر چه سومي هم كه لحاف باشد هست، اما از كثرت استعمال و دوش به دوش شدن به كلي از دست رفته و گسيخته شده و پنبه‌هاش هم بيرون ريخته است... در اين صورت نخواستم در اين كار (مسابقه) شركت كنم.

پس از چندي، ديدم در مسابقه يكي مطلع را اين قسم شروع كرده بود:

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

كنگره بزرگ شعراي ايران از هفدهم تا نوزدهم آبان ماه در تبريز تشكيل مي‌شود. سرپرستي جلسات به عهده استاد محمدحسين شهريار است.

استاد شهريار به خبرنگار اطلاعات در تبريز گفته است: تشكيل جلسات متعدد كنگره براي احياي زبان و ادبيات فارسي و حفظ تداوم شعر امروز امري ضروري است من گرچه پير و شكسته شده‌ام ولي آماده‌ام آخرين رمقم را بكار بندم تا وظيفه ميزباني را خوب به انجام برسانم.

اطلاعات، چهارشنبه 11 مرداد ماه 1351، شماره 13864.

استاد شهريار: عده‌اي نخوانده ملا شده‌اند

خبرنگار ما از تبريز گزارش داد:

استاد محمدحسين شهريار ديشب ضمن يك سخنراني در سمينار زبان و ادبيات فارسي گفت:

ـ شعر در حقيقت جوهر احساس سرايندة آن است و از درون شاعر سرچشمه مي‌گيرد، بايد سعي شود كه جملات «شعر» درست باشد. كسي كه احساسات دروني او زياد باشد، مي‌تواند جمله‌بندي كند، و جمله‌بندي مظهر احساسات است.

جمله‌بندي اشعار بايد بسيار لطيف باشدومانند نردباني [است] كه بسيار پله دارد و شاعر روي يكي از پله‌ها[ي] آن ايستاده است.

استاد شهريار اضافه كرد: قاآني مي‌گويد: «بيت سعدي مثل ستاره مرا ميخكوب كرده است.» در دورة ما يك عده خواسته‌اند نخوانده «ملا» بشوند و شعر بگويند و مانند سعدي و حافظ شوند. بر فرض كه كسي توانست چند بيتي لطيف ارائه دهد، ولي اين دليل نمي‌شود كه گوينده اين چند بيت شاعر از آب دربيايد. شعر آزاد از نظر صورت تازگي ندارد. اين نوع اشعار را نبايد «شعر نو» گفت. البته اگر محتواي اين اشعار هم نو بود، مي‌توان آن را شعر نو گفت وگرنه شعر نو نيست. موسيقي ما هم همينطور است. براي آموختن و يادگيري موسيقي سي تا چهل سال وقت لازم است. شعر ما هم به همين كيفيت است. هر چيزي بايد زمان لازم از آن گذشته باشد تا به درجة كمال برسد. هر كسي كه اندكي زحمت بكشد، سعدي و حافظ نمي‌شود، ولي هر كس ذوق طبيعي داشته باشد، مي‌تواند آن را دنبال كرده و پرورش دهد، ولي زود هم نبايد متوقع باشد كه شاعري زبردست از آب درآيد.

اطلاعات، پنجشنبه 12 مرداد 1351 شماره 13865.

 برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

شنيدم و نيز در روزنامه‌ها خواندم كه شهريار به رياست كنگره‌اي به نام كنگرة شعر انتخاب شده و ضمن اطلاعيه‌اي از شاعران معاصر درخواست كرده است كه بر وي منّت بگذارند و در فصل پائيز براي شركت در اين كنگره به تبريز بروند. قدم اين شاعران بر روي چشم شاعر آذربايجاني خواهد بود.

مخالفت با شهريار مخالفت با مردم است

صادق الف

آقاي دكتر براهني، قلم تيز را براي مظلوم‌كشي به تو نداده‌اند، چرا از پشت به همشهري پيرت خنجر مي‌زني؟ قلم تيز را به تو نداده‌اند كه در دست بچرخاني و هر جا كه نرم‌تر است فرود آوري. دكتر جان، قلم را با ساطوره اشتباه گرفته‌اي.

تو مدعي هستي كه شهريار تنها چند غزل ساخته است كه براي دنيا و آخرتش كفايت مي‌كند، هذيان دل و اي واي مادرم و حيدربابا را شعر نمي‌داني!؟

كي به شما اجازه داده است كه شهريار را مرده اعلام كنيد؟ شهريار كه سالها در آب و هواي شعر معاصر زيسته است و به گردن انبوهي از شاعران امروز حق دارد، شهرياري كه صفا و صميميت و خلوص نيتش را در هيچ يك از شاعراني كه تو علم‌شان كرده‌اي سراغ نمي‌توان گرفت،  شهرياري كه سال‌ها براي مردم سرود و هنوز كه هنوز است صداي رساي او از همه سوي فضا مي‌آيد كه: «فرهنگ ما براي جهالت فزودن است»...

اولاُّ آنطور كه ادعا مي‌كني هنوز هم كه هنوز است عهد شهريار نگذشته است. اگر فكر مي‌كني او صرفاُّ يك غزل‌سراست و ديگر روح از قالب اين قالب پريده است و غزل ساختن نشان عجز و عقب‌ماندگي است، چرا با منوچهرخان آتشي درنمي‌افتي كه در چند شماره‌ي تماشا همين چندي پيش كوشيد تا نشان دهد هنوز عهد غزل سر نيامده و شاعران طراز اول معاصر هم عقيده‌ي او را تائيد كردند. لابدي چون مي‌داني شهريار آن قدر مناعت طبع دارد كه حرفهايت را بي‌پاسخ گذارد و ديگران ندارند. شاعري درست، و نقد درست، اما به كسي مثل شهريار كه هنوز بيشتر شعرخوانها دوستش دارند و احترامش مي‌گذاردند، چرا بي‌احترامي مي‌كني؟

ابراهيم صهبا

اين دفعه لبة تيز انتقاد دكتر براهني متوجه استاد محمدحسين شهريار هم ولايتي محترم ايشان ودوست عزيز بنده شده است.

هيچكس منكر قلم و استعداد دكتر براهني در زمينهً انتقاد نيست ولي در اين مرد برخلاف انتظار، ايشان ديگر تندي را از حد گذرانيد بودند.

به عقيده من استاد شهريار به دلائل زير واجد كمال صلاحيت براي رياست كنگرة شعر تبريز مي‌باشد:

1ـ سوايق طولاني ادبي كه ملازم با پيش‌كسوتي ايشان مي‌باشد.

2ـ سرودن اشعار شيوا در هر زمينه از غزل، قطعه، قصيده، طنز، شعر نو.

3ـ رعايت ميزباني ايشان در شهر تبريز بلكه در تمام خطة آذربايجان .

4ـ مراعات سن و سال و شيخوخيت استاد شهريار.

5ـ محبوبيت زيادي كه اشعار شهريار نه تنها در تبريز و آذربايجان بلكه در تمام ايران دارد.

براي اثبات محبوبيت ايشان خاطره‌اي كه از مسافرت اخير تبريز خود دارم نقل مي‌كنم:

من چندي پيش به علت تكشيل كنگره لاينز به تبريز رفتم كه از حسن تصادف «استاد شهريار» را هم به همان كنگره دعوت كرده بودند. وقتي نوبت سخن به «اميرحسين پاشا بهادري» رئيس باشگاه صائب لاينز تبريز رسيد او در ضمن سخنراني خود گفت: هر شهري براي خود افتخارات مخصوصي دارد و افتخار شهر ما نيز همچنين «استاد محمدحسين شهريار» مي‌باشد كه غريو تحسين سالن كنگره را فرا گرفت. حضار از شهريار خواهش كردند چند قطعه از اشعار خود را بخواند. من همانطوريكه در همان روزها در مجلة اطلاعات هفتگي اين موضع را نوشتم، تاكنون نديده‌ام در هيچ مجلسي براي هيچ شاعري اين اندازه ابراز احساسات كرده باشند.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

استاد وحيد دستگردي يكي از دوستان صميمي پدر من مرحوم نظام همايون (سرهنگ) بود و هميشه تا آنجا كه به ياد دارم و در خاطراتي كه نوشته‌اند همه جا يادآري دوستان يكدل و صميمي خود منجمله وحيد دستگردي به چشم مي‌خورد.

ناگزير مقدمتاُّ بايد متذكر شوم همسر من آقاي دكتر علوي در آذربايجان استاد دانشگاه بود و من هم در اداره آموزش و پرورش آنجا رياست مدرسه فرخي را به عهده داشتم و مدت چهار سال در آن منطقه زندگي مي‌كردم (از سال 1329 تا 1333) طبعاُّ دوستان زيادي در آنجا براي خود كسب كرده بوديم؛ در تابستان سال 1346 براي ديدن دوستان خود سفري به آذربايجان كرديم.

در اين سفر شنيدم استاد شهريار در تبريز مي‌باشد. به اتفاق همسرم منزلش را جستجو كرديم و اجازه خواستيم كه استاد را ملاقات كنيم خانمي كه درب را به روي ما باز كرد اظهار داشت كه استاد گوشه‌نشيني اختيار كرده و كسي را نمي‌پذيرد.

پافشاري نمودم و گفتم به استاد بگوئيد من از راه بسيار دوري آمده‌ام و مايلم شما را زيارت كنم و البته به من اجازه خواهند داد.

نامه ی نیما یوشیج به استاد شهریار/ ترجمه ترکی

 ترجمه ترکی:علیرضا ذیحق

 استاد شهريارا مكتوب

 عزيز شهريار!

سيزين آدينيزا قوشدوغوم پوئه ماني يوللاييرام. بو پوئه مانين ديلي، منيم اؤزديليم دير و اؤز ايشلريمين خصوصيت لري ايله كي اونون بديعي سيرلاري هله ليك منيم اؤزومه بللي دير. اگر عؤمور اولورسا و يازماقا ماجال، فورم جهتيندن او شكيل ده يازمالي يام.

مكتوبا آلديغيم بو سؤزلر، شعرلرين اؤزوندن بوسبوتون آيدين ديرواونلاردا بير خطا وارسادا، گناهيني من سهل دير يئددي آرخامدان دؤنه نه جان بويونا چكيريك و او عبارتدير كلمه لرين ائله بير تهر ايشلن مه سيندن كي اونلاردان چوخ دوزگون و دقت لي بير معنا دوغرولابيلسين. همده اونلار ساتيني آلينميش بير قول كيمي دئييل لر كي تانينميش ديل قاعده لرينه چوخ دا بويون أيسين لر.

دئمك اولار بو اؤزه ل ليك كي منيم شعرلريمده گؤرونور ديل قاعده لريني كاميل لشديرير و نتيجه ده ديل ده انكشاف تاپير. بير انكشاف كي مضمون دا، كلمه لرين آخيجي ليق و يوماشاق ليقيندا و گوجلو دانيشيق طرزينده اؤزونو گؤسترير.

باشقا بير زاد كي بو شعرلرده وار، يئني بير ايش قيليغي دير كي بيزيم ادبياتيميزدا ايندي يه قدر سابقه سي يوخ ايدي. كيمسه بو خصوصدا دانيشماييب و اودا شعري آياق لاشديرماق دير ائله دقيق موسيقي ايله كي طبيعتي بيان ائتمك ده، معجزه كيمي بير رُل اوينايير. ايسته ر كي بو شعرلر آزاد وزن ده دئييله و يا كلاسيك شكيل لرده. سيزين دوستونوزون بو ايش طرزينه چوخلي اينام و باغلي ليقي وار و ناماز قيلان بير مؤمن كيمي، اونون اؤنونده ديزه چؤكور. گؤزله نيلمز بير باهارين و يئني جه آچميش بير گولون باشينا دؤنور. اونون چوخلي حقيقي و دوزگون شعرلري كي جماعتين آنلامينا خاطير، اؤز سويه سيني آشاغي ائنديرمه ييب، بئله نكي اوصول لاردان آسيلي دير.

بونلاردان باشقا بير آيري ايش ده گؤرموشم. سيز دئميشكن بو ايش، شهادته يئتيرمك كيمي بير زاد دير. بو ساياق شعرلرله، شاعير اوزون بير مقصد داليجادير و نئچه گونلوك اؤتري شهرت و آدليم ليقا آلدانمير. بو ايشه شهادت دئمك دير و منده بونا اَمينَم. نييه كي بوجور شعر دئمك چوخلي زحمت و واخت آپارير.

نئچه يول لار اؤز دوستلاريما دئميشم كي آدام بو شعرلري دئيه نده و مصراع لارين حاليني طبيعي بير نظم تاپماق اوچون گؤزه تله ينده، يورولوب و بئزيشير.

آمما بونلارين هئچ بيري سيزين بؤيوك درگاهينيزدا بير شئي دئييل و هئچ بير چتينليك ساييلماز.

حتماً اگر بيرگون سئوديگيم صاباح گلمه لي اولسا، گونش ده اولاجاق. او گونش كي اونسوز هر بيرزاد بوياسيزدير، اوره ك دير. سن آختاران شئي ايسه اوره‌ك دئمك دير. اگر اونو بو جيزما قارالار ايچره تاپابيلسن، و اگر من ائده بيله م دوزلوك و صميميت دن بير نشان گؤسترميش اولام، گؤردوگوم ايش لره هئچ يانيلماميشام.

يازديقيم بو نئچه سطير، پوئه ما ايله بيرليكده منيم اوره ك صافليغيمدان چاغلانان بير يادگاردير. پوئه ماني حيات يولداشيم تايپ ائديب و بو نئچه سطيري، اؤز أليم له يازيرام. اومودكي قالسين اوگونه كي، بيز او گونو تانيميريق. گؤره سن او بيز اولمايان گونده، بيزيم نيسگيل لريميزه آرتيب مي يا آزاليب؟ اومودكي بو قابيل سيز تحفه ني، ياشيل ياپراق ساناسيز بير درويش دن كي بؤيوك شهريارا اتحاف ائدير.

بو پوئه منيم ايش اؤرنه گيم يوخ، بلكه بير اؤرنك دير منيم صفامدان.(1)

سيزين يولداشي‌نیز "نيما يوشيج"

تهران ـ1323/4/27

 (1)ـ بو پوئه‌ما "منظومه به شهريار" آديندادير كي نيما يوشيجين1370 ـ نجي ايلده سيروس طاهبازين همتي ايله "نگاه" ياييني طره فيندن چاپ اولان كلياتيندا،310 ـ نجي صحيفه دن باشلاياراق325 ـ نجي صحيفه يه جان ادامه تاپير و آلتينداكي تاريخ، 1322 ـ نجي ايله عايددير. (مترجم)  خوي ـ1373

سنین بهرن یئین کیمدیر؟

کیمینکی سن؟ ییه­ن کیمدیر؟

سنه دوغرو دئین کیمدیر؟

یالان دونیا، یالان دونیا!

سنی فرزانه لر آتدی

قاپیب، دیوانه لر توتدی

کیمی آلدی، کیمی ساتدی

ساتان دونیا، آلان دونیا

آتی ازل داغا سالدیق

یورولدوقجا دالی قالدیق

آتی ساتدیق، اولاغ آلدیق

یهر اولدی پالان دونیا

مقدمه :

سال 1363 است .  29  فروردين . جشني در تالار وحدت دانشگاه تبريز برپاست كه چنين شكوهي را کم می شود شاهد بود. داخل تالار ، لبريز ازمردم است و بيرون تالار نيز ، ازخيابانهاي دانشگاه گرفته تا ورودي تالار ، سرشار از ازدحام وهياهو .  همه چشم انتظار مردي هستند كه شخصيت او به شكلي براي مردم ، حالت اسطوره اي دارد . همهمه ها اوج مي گيرد و همه سرك مي كشند كه محبوب ترين شاعر مردمي آذربايجان را از نزديك ببينند .  مراسم بزرگداشت پير شعر وعرفان " شهريار" است و همه دوست دارند كه در مكتب استاد باشند و اما مشكل فضا ، مردم را دچار اضطراب و هيجان ساخته است . طوري كه هجوم مردم باعث شكسته شدن اكثر شيشه هاي درب ورودي تالارمي شود .درميان آن همه شلوغي و استقبال ، آن وجود نازنين آمد و با همه ي ناتواني جسم اش، در آستانه ي هشتاد سالگي عين يك كوه بلند گذركرد و من ماندم و دنيايي خاطره و تپشي كه قلب ام داشت . بيرون تالار سرپا همه گوش بودم كه يكي دست روشانه ام گذاشت . رفيق بود و از ياران روزنامه ي كيهان كه بعدها تقدير آن شد كه ماهها در صفحات ادب و هنر كيهان دوشادوش هم باشيم . خبرنگار كيهان بود و آمده بود براي ديدار معبود و تهيه ي گزارش .  مي گفت :« زمزمه هاي شهريار ، ورد زبان پير و جوان است و در هيچ شهر و روستايي كمترمي تواني يكي را پيداكني كه آوازه ي شهر يار به گوشش نرسيده باشد. همين چندي پيش بود كه خود شاهد بودم چه صادقانه ،چك اهدائي رياست جمهوري را براي جبهه ها پشت نويسي كرد و توضيح داد " نصف حقوق باز نشستگي خود را ماهيانه به جبهه ها تقديم مي كنم " .» او مرا باخود به تالار برد و همچنين قرارشد كه امشب راهم باحضور شاعراني چون " سپيده كاشاني " ، " مهرداد اوستا " ، " حميد سبز واري " و چند تن ديگر در منزل استاد شهريار با شيم .

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

 اذن وئر توي گئجه سي من ده سنه دايه گليم

ال قاتاندا سنه مشاطه ، تماشايه گليم

سن بو مهتاب گئجه سي سئيره چيخان بير سرو اول

اذن وئر ، من ده دالينجا سورونوب سايه گليم

منه ده باخدين او شهلا گوزونله ، من قارا گون

جرئتيم اولمادي بير كلمه تمنايه گليم

من جهنم ده ده باش ياسديقا قويسام سنيله

هئچ آييلمام كي دوروب جنت مآوايه گليم

ننه قارنيندادا سنله آكيز اولسيديم اگر

ايسته مزديم دوغولوب بيرده بو دونيايه گليم

سن ياتيب جنتي رؤياده گؤرنده گئجه لر

من ده جنتده قوش اوللام ، كي او رؤيايه گليم

اگر «حیدربابا» نبود...

رقیه ندیری

دست‏هایت را دور «حیدربابا» قلاب می‏کنی؛ تا سنگ‏ها و چشمه‏ها و گل‏هایش در تو حلول کنند. «حیدربابا» تو را شاعر می‏کند و تو او را به جاودانگی آشیل می‏رسانی. در آن پلک می‏زنی، تصویر می‏آید؛ تصویر پیرهنی از ابر، باران، صدای مؤذن، پنجه‏های حنابسته دخترکان و... این همه، گذشته توست. زادگاهت، حیدرباباست؛ در آن دویده‏ای، خندیده‏ای، گریسته‏ای و صدای ساز عاشق‏ها را سر کشیده‏ای.

حیدربابا تو را شاعر روستا کرده است و تو همه شاعرانگی‏ات را در آن قاب گرفته‏ای.

اگر حیدربابا نبود، تو در تاریخ گم می‏شدی و زمان، عاشقانه‏هایت را به فراموشی می‏سپرد.

اگر حیدربابا نبود، به اوج نمی‏رسیدی و احساس ترد آذری‏ات، این سان زلال و شفاف نمی‏جوشید.